Chọn giống vật nuôi, cây trồng dựa trên nguồn biến dị tổ hợp

I. Tạo giống thuần dựa trên nguồnbiến dị tổ hợp (bằng phương pháp lai)

– Tổ hợp gen mới luôn được hình thành trong sinh sản hữu tính tạo nên các biến dị tổ hợp vô cùng phong phú, làm nguồn nguyên liệu cho quá trình chọn lọc.

– Giống thuần chủng được định nghĩa là giống có đặc tính di truyền ổn định qua nhiều thế hệ (tự thụ). Suy rộng từ định nghĩa này, thì giống thuần chủng đơn giản là giống có kiểu gen đồng hợp.

– Các bước tạo dòng thuần dựa trên nguồn biến dị tổ hợp:

Bước 1: Tạo các dòng thuần khác nhau về những đặc tính.

Bước 2: Lai giốngchọn các tổ hợp gen mong muốn

Bước 3: Tự thụ hoặc giao phối gần để tạo ra các giống thuần chủng mới

Nhiều người rất bối rồi với sự nhập nhằng giữa các dòng thuần khác nhau trong bước 1 và những dòng thuần khác nhau trong bước 2. Nếu để ý kĩ, chúng ta sẽ thấy, kết quả của phương pháp này là tạo ra những dòng thuần khác với dòng thuần của bố mẹ.

II. Tạo giống lai có ưu thế lai cao

– Khái niệm: Ưu thế lai là hiện tượng con lai có năng suất, sức chống chịu, khả năng sinh trường và phát triển vượt trội so với các dạng bố mẹ hoặc so với dạng trung bình của bố mẹ.

– Cơ sở di truyền của ưu thế lai: có nhiều giả thuyết khác nhau, trong đó giả thuyết siêu trội là được nhiều người chấp nhận hơn cả. Giả thuyết này cho rằng trạng thái dị hợp về nhiều cặp gen sẽ giúp con lai có kiểu hình vượt trội so với bố mẹ ở trạng thái đồng hợp tử.

Ví dụ: P: AAbbDDee (2 tính trạng trội) x aaBBddEE (2 tính trạng trội) → AaBbDdEe (4 tính trạng trội)

– Khó khăn: Không phải lúc nào lai 2 dòng thuần khác nhau cũng cho ưu thế lai. Điều này phụ thuộc vào sự tương tác giữa các gen trong tổ hợp gen, sự tương tác giữa những gen cùng và khác alen, và cả vị trí của gen (trên nhiễm sắc thể thường hay giới tính, nằm trong nhân hay ngoài tế bào chất v.v…).

– Khắc phục: Do đó, người ta phải lai nhiều tổ hợp lai khác nhau để tìm ra tổ hợp lai cho ưu thế lai cao nhất. Một số phương pháp:

+ Lai thuận nghịch: để tìm khả năng gen đó nằm trên nhiễm sắc thể thường, nhiễm sắc thể giới tính hay do gen nằm ngoài tế bào chất.

+ Lai khác dòng kép: Nhiều khi lai khác dòng không cho ưu thế lai. Nhưng khi dùng con lai thuộc các dòng lai khác nhau cho lai với nhau lại cho ưu thế lai. (Xem sơ đồ SGK nâng cao)

– Duy trì: Người ta thường không sử dụng con lai F1 làm giống, vì ưu thế lai sẽ giảm dần qua các thế hệ (sẽ tìm hiểu trong phần chuyên đề di truyền). Để sử dụng tốt, người ta thường dùng cách lai duy trì – sử dụng một cặp lai đã có hiệu quả để sản xuất qua nhiều thế hệ, sau đó thay thế hoàn toàn bằng một cặp lai khác.

Tác giả: Trần Ngô Định Công

- Giáo viên Sinh học.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s